Rusteloze benen verstoren de slaap

Rusteloze benen verstoren de slaap

Nadja - Adviseur vrijdag 22 mei 2020 Leestijd: 4 minuten

Restless Legs Syndroom (RLS) of het rusteloze benen syndroom is een aandoening die vooral ’s avonds en ’s nachts optreedt, als u stilzit of ligt. De benen voelen geïrriteerd en branderig aan. Dit onaangenaam gevoel vermindert als u uw benen even beweegt. Op zich is RLS niet pijnlijk, maar het kan erg vervelend zijn omdat het leidt tot een drang om de benen te bewegen. Aangezien de symptomen ’s avonds en ’s nachts het ergst zijn, kunnen ze het inslapen en de slaap ernstig verstoren.

Deze aandoening komt vaak voor. 2 tot 5% van de bevolking heeft RLS. Vrouwen hebben het twee keer zo vaak als mannen. Het syndroom kan op alle leeftijden starten. De gemiddelde leeftijd waarop klachten beginnen is 27 jaar. RLS wordt meestal erger naarmate men ouder wordt. 

Soms zijn er periodes waarin de klachten afnemen of verdwijnen. In de meeste gevallen echter verergert het rusteloze benen syndroom tot de klachten bijna dagelijks voorkomen. 

Oorzaak van rusteloze benen

Een precieze oorzaak is niet gekend. Men vermoedt dat RLS ontstaat door een verstoorde werking van bepaalde zenuwcellen in de hersenen waar de spierbewegingen worden bestuurd. Een tekort aan dopamine, dat aangemaakt wordt door deze zenuwcellen, kan hierbij een rol spelen. Dopamine geeft signalen door in de hersenen van de ene zenuwcel naar de andere.

Een huisarts kan tot de diagnose van RLS komen door de juiste vragen te stellen aan de patiënt. Hij onderzoekt dan volgende zaken: benen, afwijkingen van de huid, doorbloeding, gevoeligheid en spieren. Er zal ook een bloedafname gebeuren om het ijzergehalte, de ijzerreserve en de nierfunctie te controleren. 

In een aantal gevallen is RLS het gevolg van een ziekte of ligt er een externe oorzaak aan de basis. Men spreekt dan van secundaire RLS. Bij primaire RLS is de oorzaak niet duidelijk.

 Mogelijke oorzaken van of risicofactoren voor rusteloze benen zijn: 

  • Chronische aandoeningen zoals diabetes, reuma en nierproblemen.
  • Erfelijkheid: het voorkomen van gelijkaardige symptomen bij familieleden. De klachten treden in dat geval meestal op jongere leeftijd op. 
  • Zwangerschap: vooral op het einde van de zwangerschap heeft 15% van de vrouwen last van onrustige benen.
  • Bloedarmoede: bij veel mensen die last hebben van RLS wordt bloedarmoede of een laag ijzergehalte in het bloed vastgesteld.
  • Spataders zorgen voor een minder goede doorbloeding van de benen, waardoor RLS kan optreden. 
  • Bepaalde medicijnen zoals antidepressiva kunnen de symptomen van rusteloze benen verergeren en zelfs uitlokken.  
  • Alcohol, cafeïne, overgewicht en roken kunnen de klachten doen toenemen.

Dorsoo blog rusteloze benen onrustige benen slaap

Invloed van onrustige benen op de slaap

Omdat de symptomen van RLS vooral in de late avond en ’s nachts optreden, heeft het een negatieve invloed op de slaap. Onrustige benen in bed zorgen ervoor dat in slaap vallen moeilijker lukt en dat men herhaaldelijk wakker wordt. Dit kan leiden tot een chronisch slaaptekort en de bijbehorende vermoeidheid overdag. Daardoor worden RLS symptomen overdag ook erger. Men komt in een neerwaartse spiraal terecht. 

Bij meer dan 80% van de mensen met RLS treedt ook PLMD (periodic limb movement disorder) op. Hierbij gaat men periodiek herhaalde bewegingen van de benen uitvoeren tijdens de slaap. Deze spiertrekkingen treden meestal op om de 20 à 30 seconden, gedurende een aantal periodes in de nacht. Dit zorgt voor een minder diepe slaap en in het ergste geval voor het ontwaken.

Verbeter uw nachtrust.

Een goede nachtrust is essentieel om goed te recupereren. Lees meer over het best ondersteunende bed van Dorsoo.

Ontdek Dorsoo Active+

Rusteloze benen behandelen

RLS en PLMD behandelen is niet eenvoudig. Zeker bij primaire RLS, als er dus geen specifieke onderliggende oorzaak gekend is. Dan komt het erop aan om de symptomen te behandelen. Genezing is enkel mogelijk als de oorzaak gekend is. Volgende zaken kunnen de klachten van RLS doen verminderen of verdwijnen.

Voeding

De klachten kunnen verminderen door extra vitaminen en mineralen in te nemen (vooral bij een ijzer- of vitaminegebrek) en cafeïnehoudende producten (zoals chocolade, koffie en frisdranken) en alcohol te vermijden. Ook stoppen met roken is aangewezen. Dit zal zorgen voor meer balans in de dopamine-productie in de hersenen.

Lichaamsbeweging

Regelmatig en voldoende bewegen zorgt voor een betere doorbloeding en ook dat kan de klachten verminderen. Intensief sporten kort voor het slapen wordt afgeraden omdat het de rusteloosheid in de benen vergroot. Laat sowieso 1 uur tussen bewegen en slapen gaan. 

Dorsoo blog rusteloze benen beweging sporten

Slaaphygiëne

Een goede slaaphygiëne is cruciaal om de slapeloosheid aan te pakken. Slaaphygiëne is een medische term die gebruikt wordt door slaapspecialisten. Het omvat tips en methoden om slaapproblemen tegen te gaan en het slapen te verbeteren. Bij RLS is dit heel belangrijk, omdat vermoeidheid en slaperigheid de symptomen verergeren.

Enkele tips voor een goede slaaphygiëne:

  • Zorg voor een ontspannende slaapomgeving met een optimale kamertemperatuur (tussen 16 en 18 °C).
  • Een ergonomisch slaapsysteem met optimale ondersteuning voor het lichaam – zoals het slaapsysteem van Dorsoo – is heel belangrijk zodat uw spieren beter kunnen ontspannen en u voldoende diepe slaap heeft waardoor uw lichaam beter recupereert. 
  • Neem de tijd om te gaan slapen en tot rust te komen, door bijvoorbeeld een ontspannend boek te lezen vlak voor het slapengaan.
  • Een consistent slaappatroon zorgt voor een betere slaap: ga elke dag rond hetzelfde uur naar bed en sta ook rond hetzelfde uur op.
  • Slaap voldoende uren en ga vroeg(er) naar bed.
  • Wordt u wakker in de nacht en heeft u moeite om terug in te slapen? Sta even op en ontspan een tijdje, om vervolgens weer lekker in slaap te vallen.
  • Eet niet te zwaar én niet te kort voor het slapengaan

Medicatie

In bepaalde gevallen kan medicatie een oplossing bieden. Bij slapeloosheid door onrustige benen kan bijvoorbeeld een licht slaapmiddel gegeven worden. Dit werkt doorgaans ook spierontspannend. Het nadeel is dat er al snel gewenning optreedt.

Bij de beslissing om te starten met geneesmiddelen moet dus de afweging gemaakt worden tussen de ernst van de symptomen van RLS en de mogelijke bijwerkingen van de geneesmiddelen. Bespreek dit met uw huisarts. 

Alternatieve behandelingen 

Sommige mensen met RLS hebben baat bij alternatieve behandelingen zoals massage, manuele therapie, acupunctuur of yoga. Het effect van deze behandelingen voor RLS is echter niet wetenschappelijk aangetoond. 

Gerelateerde artikels

Over Nadja, adviseur bij Dorsoo Altijd stijlvol en vlot zet Nadja mensen met de glimlach op weg naar slapen zonder rugpijn. Overal voelt ze zich in haar sas: op een rode skipiste, op kop van haar dameswielerclub en tussen onze slaapsystemen, kussens en dekbedovertrekken.