Wat doet slaap met onze hersenen? Een nieuwe studie.

Nele - Dorsoo Adviseur
Nele - Adviseur woensdag 23 september 2015 Leestijd: 3 minuten

Goed en voldoende slapen is belangrijk voor een goede gezondheid. De meeste mensen hebben zo’n 7 tot 8 uur slaap nodig. Een nachtrust wordt gekenmerkt door periodes van diepe en minder diepe slaap. Mensen die gemakkelijker inslapen en dieper slapen hebben daarom minder slaap nodig. Tijdens het slaapproces is ons wakend bewustzijn afwezig en niet actief. Hierdoor komen het lichaam en de geest tot rust en herstel.

Hersenen en slaap-waakritme

Diep vanuit de hersenen wordt het slaap-waakritme geregeld. Enerzijds gebeurt dat onder invloed van het slaaphormoon melatonine. Melatonineproductie is direct gekoppeld aan de blootstelling aan licht van bepaalde receptoren in het oognetvlies. Hoe minder licht, hoe meer melatonine vrijkomt. Dit is een signaal voor het lichaam en de geest om zich voor te bereiden op de nacht (moe worden, geeuwen, ogen sluiten). Anderzijds controleren bepaalde gebieden in de hersenstam de toestand van waken en slapen. Deze specifieke gebieden worden kernen genoemd. Ze reguleren de arousal.

Arousal

Arousal zegt iets over de wakkere toestand van ons lichaam en wordt ook wel de activatietoestand van het zenuwstelsel genoemd. Dit houdt verband met de graad van mentale alertheid en bewustzijn. Zo spreekt men over lage arousal (zoals bij slaperigheid), gemiddelde arousal (de ontspannen waakmomenten) en over-arousal (bij stress, inspanning, angst en opwinding). Tijdens deze toestand worden bepaalde neurotransmitters (een soort hormonen) geproduceerd, zoals de gekende adrenaline en cortisol. Die houden ons wakker. Naarmate de dag vordert, neemt de concentratie af. Terwijl deze neurotransmitters afnemen in concentratie, komen andere neurotransmitters vrij met een tegengestelde werking, zoals adenosine. Dit lokt dan de slaaptoestand uit. Slaapstoornissen kunnen dus ontstaan door een gewijzigde concentratie in de neurotransmitters in de hersenen, bijvoorbeeld bij een te hoge arousal door stress of bij depressie en angststoornissen.

Het nut van slaap

Het idee dat slaap dient voor het herstel van lichaam en geest lijkt logisch, maar is niet volledig. Zowel onze hersenen als ons lichaam blijven actief tijdens de slaap. De hartspier bijvoorbeeld stopt niet om te rusten en het diep slapen kost ook energie. Een goede manier om de betekenis van slaap te begrijpen, is door te kijken wat er gebeurt als we niet of onvoldoende slapen. Slaapgebrek blijkt het functioneren van onze hersenen heel sterk te beïnvloeden. Het levert problemen op met het geheugen, het concentratievermogen, de spraak, de reactiesnelheid en de besluitvaardigheid. Het tast ook het gevoel voor tijd en ruimte aan. Daarnaast heeft slaaptekort een negatieve invloed op onze emoties en fysieke gezondheid.

De invloed van slaap op de hersenen: een nieuwe studie gepubliceerd door het wetenschappelijk tijdschrift Science

Amerikaanse onderzoekers hebben ontdekt dat tijdens de slaap talrijke processen op gang komen die te vergelijken zijn met een wasbeurt.

“Tijdens de slaap krimpen de hersencellen, waardoor lichaamsvloeistoffen vrij spel hebben tussen de cellen. Op die manier worden gif- en afvalstoffen opgeruimd die zich tijdens de waakperiode hebben opgehoopt.”

Het schoonmaakproces lijkt een van de belangrijkste redenen om te slapen. Als de hersenen daarbij wakker zouden zijn, zou dat te veel energie kosten. "Vergelijk het met een feestje bij je thuis. Je kunt de gasten entertainen of de rommel opruimen, maar niet allebei tegelijk", zegt professor Nedergaard. De onderzoekers vermoeden dat problemen met dit schoonmaaksysteem kunnen bijdragen aan ziekten als Alzheimer en Parkinson. Bij die ziekten hopen beschadigde eiwitten zich op in de hersenen. Maar dat zou nader moeten worden onderzocht, benadrukken de onderzoekers.

Besluit

Slaap zorgt dus voor het herstel van de hersenen. De hypothese dat slaaptekort de hersenen kan beschadigen, is hierdoor weer wat sterker geworden!

Gerelateerde artikels

Nele - Dorsoo Adviseur
Over Nele, Adviseur bij Dorsoo

Wanneer Nele niet in haar showroom staat of met de kinderen in de weer is, vind je haar achter het fornuis of aan de computer. Als webmaster en hulp achter de schermen is ze actief bij de Eye Hope Foundation. Deze vrijwilligersorganisatie speurt mee naar een behandeling of medicijn tegen het syndroom van Wolfram, een zeldzame genetische aandoening.