De fasen van de slaapcyclus

Nadja - Dorsoo Adviseur
Nadja - Adviseur maandag 4 november 2019 Leestijd: 4 minuten

Tijdens de nacht zijn we er ons niet van bewust dat er eigenlijk heel wat in ons lichaam gebeurt. Onze slaap verloopt volgens een slaapcyclus die bestaat uit verschillende fasen. Deze cyclus herhaalt zich doorheen de nacht. Iedere fase is belangrijk en heeft specifieke kenmerken. Lees er meer over in dit artikel.

Wat is de structuur van slaap?

Een ‘echte slaap’ is het gevolg van gehele ontspanning, zowel geestelijk als lichamelijk. We kunnen licht indommelen tot zeer diep slapen. Slapen bestaat namelijk uit fasen en cyclussen.

Een slaapcyclus bestaat uit verschillende fasen en duurt gemiddeld anderhalf uur. Zo’n cyclus wordt 4 tot 5 keer in een nacht doorlopen. Alleen bij een normaal verloop hiervan kunnen lichaam en geest zich tijdens de nacht herstellen. 

Slaapcyclus en fasen

Binnen een slaapcyclus onderscheiden we twee soorten slaap: Non-REM slaap (fasen 1 t.e.m. 4) gevolgd door REM-slaap. De slaapcyclus kent opeenvolgende en steeds dieper wordende slaapfasen:

  1. Inslaapfase: de eerste slaapfase duurt gemiddeld 5 minuten en is het moment waarop we indommelen. We zweven dan tussen waken en slapen. Onze ogen vallen toe, de hersenactiviteit neemt af. Maar we kunnen nog bewust reageren als iemand bijvoorbeeld onze naam roept.
  2. Lichte slaap: deze tweede fase duurt ongeveer een halfuur. We slapen, maar nog niet diep. We worden niet meer van elk geluid wakker. Deze fase kan ook vergeleken worden met de fase waarin we terechtkomen als we overdag even een kwartier indommelen. Bij het ontwaken in de tweede fase hebben we het gevoel dat we mentaal ontspannen zijn, maar we hebben nog helemaal niet goed geslapen.
  3. Overgangsfase naar de diepe slaap: pas wanneer de ademhaling regelmatig en dieper wordt, het hartritme daalt naar 40 tot 50 slagen per minuut en onze spieren ontspannen, komen we in de vaste slaap terecht. Deze derde fase duurt een 5-tal minuten en brengt ons geleidelijk naar de vierde fase.
  4. Diepe slaap: als we in deze vierde fase wakker worden, voelen we ons verward en suf en hebben we tijd nodig om ons te realiseren waar we zijn. Deze fase duurt iets minder dan 20 minuten en zorgt voor fysieke rust en herstel. Er worden tijdens de diepe slaap namelijk allerei stoffen aangemaakt (zoals bijvoorbeeld het groeihormoon), die bijdragen aan lichamelijke recuperatie.  
  5. Droomslaap of REM-slaap: tijdens deze fase zijn de hersenen zeer actief en maken de ogen snelle bewegingen (REM = rapid eye movement of snelle oogbewegingen). In deze fase komen meestal onze dromen voor. Hartritme en ademhaling zijn onregelmatig, onze spieren zijn totaal ontspannen en onze bloeddruk stijgt. Tijdens de REM-slaap gebeurt de verwerking van informatie en wordt een deel van onze belevenissen opgeslagen in ons langetermijngeheugen. Omdat ons lichaam volledig in rust is en ons brein tegelijkertijd op volle toeren draait, spreekt men ook van paradoxale slaap. De REM-slaap is noodzakelijk om zowel lichamelijk als geestelijk volledig te recupereren. In deze fase zijn we het moeilijkst te wekken en als het gebeurt, zijn we vaak verward. De REM-slaap duurt ongeveer een kwartier.

Dorsoo blog fasen slaapcyclus

Na de vijfde fase (REM-slaap) worden we (onbewust) even wakker. Ons lichaam checkt of er geen pijnprikkels zijn, of onze blaas niet te vol is en of de omgeving veilig is. Is er iets niet in orde, dan worden we wakker om actie te ondernemen. Is alles in orde, dan slapen we terug in en herbegint de eerste slaapfase en dus de volledige slaapcyclus opnieuw. Meestal duurt dit maar enkele seconden en beseffen we het niet eens.

Slaapcyclus tijdens de nacht

Gedurende de nacht doorlopen we de volledige slaapcyclus meerdere malen (4 tot 5 keer per nacht). Tijdens de eerste slaapcycli is er opmerkelijk meer diepe slaap en minder REM-slaap. Naarmate de nacht vordert, worden de perioden met REM-slaap steeds langer.

Naar het einde van de nacht toe zien we ook meer lichte slaap. Dat verklaart waarom men tegen de ochtend makkelijker wakker wordt van een voorbijrijdende auto of de buur die naar zijn werk vertrekt.

Dorsoo blog fasen slaapcyclus

Invloed van een goed bed op diepte van de slaap

De fasen van de slaap kunnen beïnvloed worden door de kwaliteit van het bed. Het lichaam herstelt zich vanaf de derde fase, maar alleen als de spieren volledig ontspannen zijn. Dit kan enkel als de nek en de rug voldoende ondersteuning krijgen. Zoniet, spannen de spieren zich automatisch op om de wervelkolom te ontlasten. We gaan dan meer draaien en woelen in bed waardoor we onrustig gaan slapen. Op lange termijn ontwikkelen we hierdoor niet alleen gespannen spieren en rugklachten maar ook een chronisch slaaptekort wat kan resulteren in spanningshoofdpijnen, vermoeidheidssyndromen en immuniteitsproblemen.

Een goed bed – zoals dat van Dorsoo – zorgt niet alleen voor een betere kwaliteit van de slaap maar zorgt er ook voor dat we minder slaap nodig hebben. Wetenschappelijke tests bewijzen dat men op een Dorsoo-bed 's nachts 45% minder draait en keert. Door een gelijke drukverdeling en de comfortabele matras kunnen de spieren maximaal ontspannen waardoor men dieper slaapt. Met een goed bed is het dus niet alleen aangenaam om in slaap te vallen, de nacht verloopt veel rustiger en men wordt ’s morgens goedgezind en fit wakker.

Samengevat:

  • de slaap bestaat uit 4 tot 5 cycli die elk opeenvolgende fasen hebben.
  • de eerste fase is een nog bewuste fase waar we zweven tussen waken en slapen.
  • de tweede fase is een fase waar we steeds meer en dieper indommelen.
  • in de derde fase ademen we dieper en daalt het hartritme, hier ontspannen de spieren zich.
  • de vierde fase zorgt voor lichamelijke rust en recuperatie.
  • de laatste fase is de REM-fase en is noodzakelijk voor lichamelijk en geestelijk herstel.
  • de kwaliteit van de slaap hangt af van de diepte en wordt o.a. beïnvloed door een goed bed.

Gerelateerde artikels

Nadja - Dorsoo Adviseur
Over Nadja, Adviseur bij Dorsoo

Op haar racefiets, op de ski’s of in de Dorsoo-showroom: Nadja gaat er overal keihard tegenaan. Altijd stijlvol, vlot en spontaan. Overal voelt ze zich in haar sas: op een rode skipiste, op kop van haar dameswielerclub en tussen onze slaapsystemen, kussens en dekbedovertrekken.