Wat is slaapapneu? En wat kan u eraan doen?

Nadja - Dorsoo Adviseur
Nadja - Adviseur donderdag 13 februari 2020 Leestijd: 8 minuten

Iedereen krijgt ooit wel eens te maken met de adem die stokt tijdens de slaap. De meeste mensen zijn zich daar echter niet van bewust. Wanneer spreekt men van slaapapneu? Wat zijn de oorzaken en wat kan u eraan doen? Het antwoord op deze en andere vragen over slaapapneu, kan u in dit artikel terugvinden.

Wat is slaapapneu?

Slaapapneu is een slaapstoornis waarbij er een ademstilstand of een ernstig verzwakte ademhaling is tijdens de slaap. Als uw adem tijdens de slaap minstens 10 seconden stopt, dan spreken we van slaapapneu. Iedereen heeft wel eens last van apneus in zijn slaap.

Tijdens een slaapapneu krijgen we geen lucht binnen. Er wordt onvoldoende zuurstof opgenomen en geen koolstofdioxide uitgeademd. Het CO2-gehalte in ons bloed stijgt. Hierdoor geven de hersenen meteen een signaal aan ons lichaam om wakker te worden. Meestal worden we onbewust met een schok wakker. De ademhaling wordt dan onmiddellijk hervat.

Deze ademstilstanden komen meerdere keren voor in een nacht. Als de ademstilstanden meer dan 10 keer per uur voorkomen, spreken we van het slaapapneusyndroom. Na een onderbreking van de ademhaling volgt een periode van normaal tot licht ademen, waarna er weer een ademstilstand komt.

De ademstilstanden worden in onderzoek geregistreerd, zowel apneu’s als hypopneu’s. Bij een apneu is de luchtweg volledig geblokkeerd, bij een hypopneu gedeeltelijk. De Apneu Hypopneu Index (AHI) geeft de ernst van de slaapapneu weer:

  • 5 tot 15 per uur = lichte slaapapneu
  • 15 tot 30 per uur = gemiddelde slaapapneu
  • hoger dan 30 per uur = ernstige slaapapneu

Soorten slaapapneu

Bij slaapneu is er sprake van 3 soorten:

  • Bij het Obstructieve Slaapapneu Syndroom (OSAS) is er een blokkering of obstructie van de bovenste luchtwegen. De tong of wanden rond de keelholte zorgen ervoor dat de bovenste luchtwegen dichtklappen. Dit ontstaat doordat de spieren in de keelholte verslappen tijdens het slapen. Plaatselijke, zachte weefselstructuren gaan dan inzakken en zo de luchtwegen volledig of gedeeltelijk afsluiten. Dit is de meest voorkomende vorm van slaapapneu en gaat meestal gepaard met luidruchtig snurken tussen de ademstilstanden door.
  • Bij het Centraal Slaapapneu Syndroom (CSAS) geven de hersenen tijdelijk geen signaal naar de ademhalingsspieren, waardoor er geen ademhalingsbewegingen zijn en de ademhaling stopt. Dit komt weinig voor, en dan vooral bij kinderen of volwassenen met een hart- en vaatziekte.
  • De 2 bovenstaande slaapapneusyndromen kunnen gecombineerd voorkomen: beginnen als een centrale apneu en eindigen als een obstructieve apneu.

Naast slaapapneu kan ook hypopneu voorkomen. In dat geval is er een vermindering van de ingeademde lucht (minstens 50%) zonder dat er een volledige ademhalingsonderbreking is. 

Dorsoo blog obstructieve slaapapneu luchtweg

Oorzaken van slaapapneu

Er is meestal geen specifieke oorzaak van slaapapneu. Vaak is het een combinatie van factoren die de ademhaling tijdens de slaap ernstig kunnen beïnvloeden.

Een aantal oorzaken of risicofactoren voor slaapapneu

  • Verzwakking van de keelspieren
  • Vergrote amandelen
  • Toename van weke weefsels zoals het gehemelte, de tong of de huig
  • Afwijkingen aan de onderkaak, bovenkaak of het kaakgewricht. Een te korte onderkaak bijvoorbeeld staat teveel naar achter waardoor de tong in de keel wordt geduwd.
  • Afsluiting van de neus door allergie, verkoudheid, sinusitis of vernauwde neusgaten
  • Overgewicht, de keel valt dan makkelijker dicht tijdens de slaap door de toegenomen vetmassa
  • Longafwijkingen
  • Chronische luchtwegirritatie
  • Hormonale- en stofwisselingsaandoeningen
  • Roken
  • Overmatig gebruik van alcohol of slaapmiddelen
  • Slapen op de rug: in ruglig zakken het zachte gehemelte, de huig en de tong naar achteren waardoor de keelholte gedeeltelijk afgesloten wordt.

Slaapapneu komt vaker voor dan men denkt, namelijk bij 5 tot 10% van de bevolking. Het komt meer voor bij mannen dan vrouwen, meer bij zwaarlijvigen en het neemt toe met de leeftijd.

Symptomen van slaapapneu

Slaapapneu leidt tot meer ongemakken dan alleen snurken en ademstilstanden tijdens de slaap. Het heeft grote gevolgen voor het hele lichaam. Slaapapneu kan volgende symptomen veroorzaken (ondanks voldoende uren slaap):

  • Verminderd zuurstofgehalte in het bloed tijdens de slaap, waardoor onze organen minder goed functioneren
  • Verhoogde bloeddruk
  • Hartritmestoornissen (hartkloppingen)
  • Niet uitgerust zijn bij het opstaan
  • Luid snurken
  • ’s Nachts vaak uit bed moeten om te plassen
  • Veel zweten tijdens de slaap
  • Verstoord slaappatroon, dit veroorzaakt op termijn een chronisch slaaptekort
  • Extreme vermoeidheid en slaperigheid overdag
  • Droge mond en keelpijn bij het ontwaken
  • Gebrek aan energie, futloosheid
  • Concentratie- en geheugenproblemen
  • Prikkelbaarheid, karakterveranderingen
  • Stoornissen in de hormoonhuishouding

Dorsoo blog slaapapneu snurken

Is slaapapneu gevaarlijk?

Bij slaapapneu is er vaak sprake van een verhoogde bloeddruk en een groter risico op hart- en vaatziekten. Het tekort aan zuurstof in het bloed kan leiden tot hartritmestoornissen, hartaanval of beroerte. 

Er is ook een verhoogd risico op werk- en verkeersongevallen door slaperigheid of concentratieproblemen. De verkeerswetgeving verbiedt zelfs autorijden zelfs tot de slaapapneu behandeld is. De vermoeidheid kan ook mentale problemen uitlokken, zoals geheugenstoornissen, depressie en angst.

Hebt u een vermoeden van slaapapneu? Raadpleeg dan uw huisarts. Na het vaststellen van slaapapneu is behandeling noodzakelijk.

Slaapapneu testen

Bij een vermoeden van slaapapneu zal u door de huisarts in de meeste gevallen doorverwezen worden naar een longarts. Het vaststellen van slaapapneu gebeurt door middel van een slaaponderzoek, namelijk het polysomnografisch onderzoek. 

Met dit onderzoek kan vastgesteld worden of er sprake is van slaapapneu (obstructief of centraal). Het heeft plaats in het slaaplabo of –centrum van het ziekenhuis. Tijdens de nacht gaat u er alleen in een kamer slapen. Doorgaans is er tijdens de volledige nacht een gespecialiseerde verpleegkundige aanwezig om het onderzoek te volgen en ervoor te zorgen dat alles goed verloopt. 

Tijdens dit slaaponderzoek worden de hersengolven, hartritme, ademhalingspatronen, spierspanning, zuurstofgehalte in het bloed en de bewegingen van het lichaam geregistreerd.

Waaruit bestaat een slaaponderzoek precies?

  • EEG (elektro-encefalogram): er worden elektroden op uw hoofd gekleefd. Deze meten de hersenactiviteit waardoor gemeten kan worden of u slaapt, hoe diep u slaapt en of er REM-slaap ontwikkeld wordt. 
  • EOG (elektro-oculogram): hierbij worden er elektroden naast uw ogen gekleefd. De oogbewegingen worden gemeten. Zo kan er bepaald worden hoe diep u slaapt.
  • EMG (elektro-myografie): er worden elektroden op uw kin en op uw been gekleefd. Dit meet de spierspanning en zo kan bepaald worden hoe diep u slaapt en of u beweegt tijdens uw slaap.
  • EKG (elektrocardiogram): er worden elektroden op uw borst gekleefd. Zo wordt de regelmaat en de snelheid van uw hartritme gemeten.
  • Ademhaling: er wordt een meter met sensoren onder de neus geplaatst geplaatst om te controleren of u pogingen doet om te ademen. Er wordt ook een band rond de borst en buik geplaatst om uw adembewegingen te volgen.
  • Zuurstofgehalte in het bloed: dit wordt gecontroleerd met een elektrode op de vingertop.
  • Snurken: in sommige gevallen wordt ook het snurkgeluid vastgelegd, en de intensiteit ervan. Dit wordt gemeten met een gevoelige microfoon op de luchtpijp en met een microfoon naast het bed.
  • Video: het slaapgedrag - en dus ook slaaphouding - worden ook gefilmd. Deze beelden maken een meer correcte analyse mogelijk. Meestal wordt er ook gecontroleerd of u rusteloze beenbewegingen maakt, aan de hand van draden naar de benen. 

De resultaten van het slaaponderzoek worden nadien geanalyseerd door de verwijzende arts. Hij bespreekt met u deze analyse en bepaalt of er behandeling nodig is. Indien er behandeling nodig is, bespreekt hij met u het verdere verloop.  

Dorsoo blog slaapapneu slaaponderzoek

Slaapapneu behandelingen

Volgende behandelingen zijn mogelijk:

Continue positieve drukbeademing (CPAP)

Dit is de meest voorkomende behandeling voor slaapapneu. Een CPAP-toestel (Continuous Positive Air Pressure) is een luchtdruktoestel met masker. Dit apneu apparaat stuurt tijdens uw slaap voortdurend lucht met een verhoogde luchtdruk in de neus en keel bij het inademen. Daardoor wordt verhinderd dat de keel toeklapt en blijft de luchtweg open. 

Welke luchtdruk er precies nodig is, wordt bepaald door een korte testperiode met een tijdelijk CPAP-toestel. Dit registreert gedurende een paar weken welke luchtdruk ideaal is om het aantal apneu’s aanzienlijk te doen zakken. Na deze testperiode wordt de vaste luchtdruk bepaald en ingesteld in uw definitief CPAP-toestel. 

Er is keuze tussen verschillende maskers:

  • Neusmasker: dit komt het meeste voor. Enkel de neus is dan bedekt door het masker. Voorwaarde is hier wel dat men ’s nachts door de neus ademt. 
  • Neus- en mondmasker: als men niet door de neus ademt, maar meer door de mond, dan is dit masker een alternatief. Dit masker is ook een oplossing wanneer men last heeft van een verstopte neus door bijvoorbeeld een verkoudheid. De neus en de mond worden door dit masker bedekt. 
  • Neusdoppen: als het dragen van een masker tijdens het slapen echt niet lukt, dan zijn neusdoppen een optie. Het gezicht wordt dan niet afgedekt. Kleine dopjes worden onder de neus gehouden. Dit is vooral interessant voor rustige slapers die een niet te hoge luchtdruk nodig hebben. 

Vanaf 15 apneus per uur (AHI 15) is er terugbetaling door de ziekteverzekering. Het slaapcentrum krijgt een dagvergoeding voor het ter beschikking stellen van een toestel en de opvolging daarna (vervanging van maskers, slangen, …). Er is een beperkt persoonlijk aandeel (remgeld) voor gewone rechthebbenden, en geen persoonlijk aandeel als u recht heeft op een verhoogde tegemoetkoming. 

Voorwaarde is een jaarlijkse controle van uw slaapapneu apparaat. Elk CPAP-toestel registreert het aantal uren effectief gebruik. Het toestel dient minimum 4 uur per nacht gebruikt te worden.

Vind meer info over de terugbetaling van het CPAP-apparaat.

Dorsoo blog slaapapneu cpap

Mondbeugel (MRA)

Dit is een alternatief voor het CPAP-apparaat. De beugel kan ervoor zorgen dat de tong niet meer naar achteren kan zakken. Het houdt de onderkaak en tong op hun plaats. Deze is vooral geschikt bij lichte vormen van slaapapneu of als het CPAP-toestel met masker niet verdragen kan worden tijdens het slapen. Ook de mondbeugel wordt terugbetaald indien er gebruik is van minimum 4 uur per nacht. 

Operatie

Soms is een operatie noodzakelijk om de obstructie te verminderen. Verschillende heelkundige ingrepen zijn mogelijk. Soms is een ingreep in de neus een oplossing. Een neusoperatie heeft als doel het verbeteren van de neusdoorgankelijkheid en de neusademhaling. Een ingreep in de keelholte houdt in dat men de huig en eventueel de amadelen verwijdert. Dit is de meest toegepaste en efficiëntste ingreep. Bij een operatie aan de boven- en onderkaak worden deze naar voor geplaatst waardoor er een bredere keelopening is. 

Naast een van deze behandelingen kan het aanpassen van de levensstijl door een gezond dieet te volgen, meer te gaan bewegen en te stoppen met roken al een grote invloed hebben op de ernst van de apneu. 

Ook een goede ondersteuning van het lichaam en bijgevolg een betere slaap zijn uitermate belangrijk. Een goed slaapsysteem kan hiervoor zorgen. Ligt u bijvoorbeeld in uw bed niet goed op uw zij? Dan is de kans groot dat u onbewust op uw rug gaat slapen. Slapen in ruglig kan snurken en slaapapneu bevorderen. Daarnaast biedt een ergonomisch hoofdkussen meer ondersteuning aan de nek. Deze nekondersteuning kan de apneu verminderen.

Gerelateerde artikels

Nadja - Dorsoo Adviseur
Over Nadja, Adviseur bij Dorsoo

Altijd stijlvol en vlot zet Nadja mensen met de glimlach op weg naar slapen zonder rugpijn. Overal voelt ze zich in haar sas: op een rode skipiste, op kop van haar dameswielerclub en tussen onze slaapsystemen, kussens en dekbedovertrekken.